Weszły w życie przepisy zaostrzające kary za przestępstwa wobec dzieci

13 lipca weszły w życie przepisy zapewniające lepszą, prawnokarną ochronę dzieci przed najcięższymi przestępstwami. Kary dla przestępców będą nie tylko surowsze ale przede wszystkim przepisy wprowadzają prawny obowiązek zawiadamiania organów ścigania przez osoby, które mają wiedzę o przestępstwie popełnionym wobec dziecka. Inicjatorem nowelizacji Kodeksu karnego w tym zakresie był Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak, który propozycje zmian przedstawił Prezydentowi RP Andrzejowi Dudzie. Inicjatywą prezydencką zostały one skierowane do parlamentu.

Zmiany w Kodeksie karnym mają na celu podwyższenie poziomu ochrony małoletnich, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci poniżej 15 lat, a także osób nieporadnych ze względu na swój stan psychiczny lub fizyczny. Ustawa zaostrza odpowiedzialność za spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Surowiej ma też być karane znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub stan fizyczny.

Dziecko – podmiot, a nie przedmiot praw

- Wyższe kary za przestępstwa wobec dzieci oraz kary za brak reakcji na najcięższe przestępstwa popełniane wobec dzieci, są potrzebne tak samo, jak edukacja na szeroką skalę w tym zakresie. Nie może być tak, że prawo  przewiduje jednakową karę za kradzież telewizora i przestępstwo dokonane na dziecku, to jest niezgodne choćby ze sprawiedliwością społeczną  – podkreśla Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak.

Rzecznik wskazuje, że kluczowe jest to, że dziecko w końcu będzie traktowane priorytetowo w postępowaniach sądowych. Nowelizacja Kodeksu karnego w ocenie Rzecznika to również kontynuacja i wzmocnienie prowadzonej od kilku lat kampanii społecznej RPD „Reaguj na przemoc wobec dzieci. Masz prawo”. – Od 13 lipca to obowiązek. Ważne, żeby ludzie wiedzieli, że rzeczywistość od tego dnia jest nieco inna i za brak reakcji, czy odwracanie głowy w sytuacji, gdy dziecku dzieje się krzywda, można ponieść konsekwencje. Liczę, że – z jednej strony – ludzie będą częściej właściwie reagować, ale też że powstrzymają się od zachowań niewłaściwych, godzących w dziecięcą podmiotowość – zaznacza RPD.

Jakie zmiany niosą za sobą nowe przepisy kodeksu karnego?

        osoba, która posiądzie wiedzę np. o ciężkim przestępstwie popełnianym wobec dziecka będzie miała nie tylko społeczny, ale też prawny obowiązek zawiadomienia o tym fakcie organów ścigania. Niezawiadomienie podlega karze pozbawienia wolności do lat 3;
         zaostrzone zostają kary m.in. za zatrzymanie, uprowadzenie, porzucenie dziecka, a także w przypadku kiedy skutkiem porzucenia jest śmierć dziecka;
       osoba, która powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia, innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała, podlegała będzie karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata
        osoba, która dokonała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i skutkiem tego czynu jest śmierć człowieka - podlega karze pozbawienia wolności od lat 5, karze 25 lat albo dożywotniego pozbawienia wolności;
         osoba znęcająca się fizycznie i psychicznie nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub stan fizyczny - sprawca podlega karze więzienia od 6 miesięcy do lat 8;
         bardziej surowo karane będzie bezprawne pozbawienie wolności osoby poniżej 15 roku życia; kara wynosi od 2 do 12 lat więzienia;
         uzupełniona została lista okoliczności, które sąd uwzględnia wymierzając karę: jeśli przestępstwo zostanie dokonane na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, sąd musi wziąć to pod uwagę i wymierzyć odpowiednio wyższą karę.

Konsekwencja przynosi efekty

Przeprowadzane cyklicznie badania dotyczące zjawiska przemocy wobec najmłodszych dowodzą, że zmieniają się zarówno postawy, jak i topnieje skala zjawiska Zgodnie jednak z powiedzeniem, że nigdy nie jest tak dobrze, by nie mogło być lepiej – Rzecznik Praw Dziecka nadal zabiega o lepszą ochronę praw najmłodszych obywateli Polski i przekonuje, że pomóc w tym może wprowadzenie Narodowej Strategii na Rzecz Walki z Przemocą Wobec Dzieci, która powinna obejmować kompleksowe podejście nakierowane na zapobieganie, ochronę i wsparcie dla ofiar przemocy.

Rzecznik występując do Rządu z wnioskiem o opracowanie Narodowej Strategii wskazywał, że o  opracowanie narodowych strategii apeluje m.in. ONZ, ale też Unia Europejska. – Rząd powinien wziąć na siebie odpowiedzialność za przygotowanie tego dokumentu, który wskazywałby na priorytety naszych działań. Mam wrażenie, że moglibyśmy zrobić więcej, gdybyśmy nie byli tak rozproszeni – przekonuje Rzecznik.

A pytany o efekty wprowadzonych zmian w obszarze prawa karnego podaje, że Episkopat Polski już zmienił wytyczne ws. reagowania na wykorzystywanie seksualne dzieci. 

– Biskupi i przełożeni zakonni mają obowiązek zgłaszania organom ścigania przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich przez duchownych - powiedział koordynator ds. ochrony dzieci i młodzieży KEP o. Adam Żak.

Usłysz wołanie o pomoc! 

Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka to bezpłatna, działająca całodobowo telefoniczna linia interwencyjna dla dzieci i młodzieży. Specyfiką Dziecięcego Telefonu Zaufania jest jego dwoisty charakter, z jednej strony jest to telefon zaufania, z drugiej, pełni on również rolę telefonu interwencyjnego.

Psycholodzy, pedagodzy, prawnicy udzielają niezbędnego wsparcia wszystkim dzwoniącym dzieciom. Pod numer interwencyjny osoby dorosłe mogą zgłaszać problemy dzieci lub rażące zaniedbania względem nich.

Telefon jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.15 do 20.00. Każdy, kto zadzwoni po godzinie 20.00 lub w dni wolne od pracy może przedstawić swój problem i zostawić numer kontaktowy. Pracownik telefonu zaufania oddzwoni następnego dnia.