Z okazji roku jubileuszu 70-lecia połączenia Bielska i Białej przygotowaliśmy dla naszych czytelników cykl przybliżający architekturę oraz historię połączonych miast. W każdym tegorocznym numerze przedstawiamy na łamach Kuriera.BB podobne obiekty znajdujące się w dwóch kiedyś odrębnych miastach: Bielsku i Białej. W bieżącym odcinku przybliżamy historię szpitali obu miast.

Szpital w Białej

Szpital Miejski w Białej powstał w roku 1846 i znajdował się przy dzisiejszej ulicy Dmowskiego, w miejscu gdzie obecnie znajduje się przystanek autobusowy i parking. Co ciekawe, lecznica powstała przy ulicy… Szpitalnej. Nazwa nie wzięła się jednak od opisywanego szpitala miejskiego, a od placówki wojskowej, która powstała przy tej ulicy już w 1774 roku. Ulica Szpitalna istniała w Białej do 1951 roku, a więc do połączenia z Bielskiem. 
Sam szpital miejski po kilkunastu latach funkcjonowania, w 1861 roku, przekształcony został w powiatowy.  Budynek nie był jednak wystarczająco duży, z czasem nie spełniał także wymogów sanitarnych, dlatego postanowiono, że w mieście powstanie nowy szpital. Tak – w latach 1908-1909 – powstał obiekt przy ulicy Wyzwolenia, w którym szpital funkcjonuje do dziś. Obecnie jest to  Beskidzkie Centrum Onkologii - Szpital Miejski im. Jana Pawła II.
Budynek przy dzisiejszej ulicy Dmowskiego, po likwidacji szpitala, przekształcono w kamienicę urzędniczą. Obiekt został wyburzony w latach siedemdziesiątych XX wieku.

Nowy Szpital przy ul. Wyzwolenia powstał na terenie dawnego folwarku, a budową zajmowała się firma budowlana Emanuela Rosta. Co ciekawe, szpital znajdował się nie na terenie Białej, a Lipnika - tuż za granicą miasta. Ta biegła bowiem wzdłuż dzisiejszej ulicy Wyzwolenia. 
Szpital był nowoczesny i dobrze wyposażony, a jego personel na początku składał się z… trzech lekarzy, dziewięciu sióstr zakonnych, dziewięciu pielęgniarzy i pielęgniarek oraz jedenastu osób personelu administracyjnego. Szpital od początku, a więc jeszcze przed rokiem 1918, był jednostką całkowicie polską. Wszystkie tablice informacyjne na terenie szpitala były w języku polskim, po polsku prowadzona była także dokumentacja i korespondencja, poza medyczną  (tutaj obowiązywał język łaciński).

Szpital w Bielsku

Projekty dotyczące powstania szpitala przy dzisiejszej ulicy Wyspiańskiego datowane są na rok 1856, jednak pierwsze obiekty kompleksu wybudowano dopiero w latach 1891-93 dzięki staraniom burmistrza Bielska Henryka Hoffmanna. 
W 1900 roku przy kompleksie wybudowano portiernię, rok później pawilon IV (zakaźny), a w roku 1912 pawilon III (chirurgiczny). W kompleksie, poza obiektami stricte medycznymi oraz administracyjnymi, znajdowały się… kuchnia, tuczarnia świń oraz szklarnie. Do 1918 roku szpital nosił imię Cesarza Franciszka Józefa.
To właśnie w tym szpitalu pracował dr Edmund Wojtyła, brat papieża Jana PawłaII. Wojtyła pracę w bielskiej placówce rozpoczął w kwietniu 1931 roku. Pracując na oddziale zakaźnym zaraził się od pacjentki szkarlatyną i zmarł 4 grudnia 1932 roku. Warto podkreślić, że w ówczesnym czasie na oddziale zakaźnym pracować mogli tylko lekarze kawalerowie, co miało chronić przed zakażeniem rodzin lekarskich.

Szpital wojskowy

Zarówno w czasie I jak i II wojny światowej w wielu miejscach powstawały szpitale tymczasowe. Podobnie było w Bielsku, gdzie na szpital wojskowy w latach 1914-1915 przekształcona została Bielska Szkoła Przemysłowa przy dzisiejszej ul. Sixta. Po raz drugi obiekt zamieniono na szpital wojskowy, tym razem radziecki, początkiem roku 1945.

Jarosław Zięba