170 lat kolei w Bielsku‑Białej. Historyczne relacje z pierwszego przejazdu

Dotychczas przyjmowano, że pierwszy pociąg wjechał do Bielska 17 grudnia 1855 roku. Badania historyka Piotra Keniga wskazują jednak, że wydarzenie to miało miejsce dzień później. Specjalny skład wyruszył z Wiednia 17 grudnia, lecz zatrzymał się na noc w Opawie i dopiero 18 grudnia dotarł do Bielska.

Transport kolejowy funkcjonuje w Bielsku od 170 lat. Jego uruchomienie było istotnym impulsem dla rozwoju gospodarczego i społecznego. Budowa linii kolejowych na tym obszarze była związana z rozwojem Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda, prywatnego towarzystwa akcyjnego założonego z inicjatywy Salomona Rothschilda. Celem było połączenie Wiednia z Bochnią.

W 1855 roku ukończono linię do Opawy i Bielska, co stało się ważnym etapem w rozwoju komunikacji w regionie. Z okazji otwarcia zorganizowano uroczysty przejazd dla zaproszonych gości i przedstawicieli prasy.

Wydarzenie szeroko opisywały ówczesne gazety, m.in. . Wiener Zeitung, Die Presse, Ost‑Deutsche Post czy Pester Lloyd. Publikacje przedstawiały harmonogram podróży, warunki przejazdu oraz reakcje mieszkańców.

Według relacji pociąg wyruszył z Wiednia 17 grudnia rano, a do Opawy dotarł wieczorem. Następnego dnia skład kontynuował podróż do Bielska. Na trasie stacje były udekorowane, a mimo mrozu mieszkańcy licznie witali pociąg.

W Bielsku przygotowano powitanie z udziałem lokalnych władz i komitetu organizacyjnego. W budynku dworca odbył się uroczysty posiłek, po którym skład odjechał w drogę powrotną.

Relacje podkreślały znaczenie nowej linii dla regionu, wskazując, że Bielsko – jako ważny ośrodek przemysłowy – uzyskało bezpośrednie połączenie z siecią kolejową monarchii. Niektóre teksty miały charakter bardziej osobisty, opisując trudne warunki zimowe, opóźnienia oraz reakcje uczestników podróży.

Pierwszy pociąg zatrzymał się przy budynku tzw. starego dworca, położonego w pobliżu obecnego wlotu do tunelu. Obiekt ten służył pasażerom przez kilkadziesiąt lat.

Wraz z rozwojem sieci kolejowej i powstaniem nowych linii – m.in. . do Żywca (1878) i Kalwarii (1888) – Bielsko stało się ważnym węzłem. Konieczna była budowa nowego dworca, który powstał w 1890 roku według projektu wiedeńskiego architekta Karola Schulza. Prace wykonał Karol Korn w ciągu 140 dni roboczych.

Nowy budynek, obchodzący obecnie 135‑lecie, posiada charakterystyczne elementy architektoniczne, w tym freski w stylu pompejańskim oraz herb miasta umieszczony w westybulu.