W czasie trwającej przebudowy Placu Wojska Polskiego ekipy budowlane natrafiły na fragmenty murów, którymi zainteresowali się archeolodzy. Ustalili, że najprawdopodobniej to fundamenty XVIII wiecznej karczmy, wcześniej uważano, że mogą to być pozostałości ratusza w Białej, z którym budynkiem wiąże się jedno z ważnych wydarzeń historycznych w skali całego kraju.

W styczniu informowaliśmy, że ekipy budowlane na remontowanym Placu Wojska Polskiego natrafiły na fragmenty murów. Archeolodzy którzy nadzorują wykonywane tam prace ustalili wtedy, że mogą to być fundamenty dawnego ratusza w Białej z XVIII wieku. Z tym ratuszem wiąże się jedno z ważnych wydarzeń w naszej historii.

31 października 1768 roku w Ratuszu w Białej podpisano akt Generalnej Rady Stanów Skonfederowanych czyli wybrano naczelne władze Konfederacji Barskiej. W mieście przebywało wiele znanych osób z nią związanych, jak np. Michał Ogiński, Józef Wybicki, pułkownik Kazimierz Pułaski, późniejszy bohater walk o niepodległość Stanów Zjednoczonych, przybyli również francuscy dyplomaci, którzy od podpisania aktu uzależnili pomoc finansową dla powstańców. Obecność konfederatów przyciągnęła wojska rosyjskie, które zaatakowały miasto w 1771 roku, jednak zostały odparte przez konfederatów dowodzonych przez Mikołaja Walewskiego. Niestety już w 1772 roku Rosjanie zdobyli miasto czyniąc w nim wiele zniszczeń. Władze konfederacji przeniosły się do Cieszyna. Pewna część konfederatów po upadku powstania osiadła w Białej, niektórzy z nich stworzyli pierwsze fabryki w mieście.

Sama Konfederacja Barska trwająca w latach 1768 - 1772 była zbrojnym zrywem części polskiej szlachty skierowanej przeciwko Imperium Rosyjskiemu oraz Królowi Polskiemu Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. Powstańcy nie zgadzali się, nie tylko z prawami narzucanymi Polsce przez Rosję, ale również z takimi prawami jak równouprawnienie dla innowierców. Walki toczyły się na terenie całego kraju, konfederaci głównie atakowali siły rosyjskie stacjonujące na terenie chylące się ku upadkowi I Rzeczypospolitej. Konfederacja upadła w 1772 roku. Szacuje się, że po stronie konfederacji mogło walczyć nawet 100 tys. polskiej szlachty. Polec mogło nawet 60 tys. powstańców, 14 tys. konfederatów zostało zesłanych na Syberię. Mimo chwalebnej karty walk o uratowanie niepodległości Rzeczypospolitej jaką zapisali się konfederaci, ich zryw wzbudza również wiele kontrowersji, jak sprzeciw wobec przyznania prawa dla osób innych wyznań, czy obrony wolności szlacheckiej, która tak naprawdę walnie przyczyniła się do upadku Rzeczypospolitej i rozbiorów.

foto: MZD BB