Reklama
Kto na rzekę mówi Biała, temu z geografii pała
08/12/2021 08:55
Biała czy Białka; oto jest pytanie? No właśnie - nie. To żaden dylemat. Rzeka, dzieląca historyczną Małopolskę od historycznego Śląska Cieszyńskiego, od wieków nazywana była Białką. Do dziś łatwo poznać „starych bielszczan” (i bialan oczywiście!) po tym, jakiej nazwy używają przechodząc po moście na ulicy Dzierż…., tfu!, na 11 Listopada. Most jest na Białce: tak mówili moi dziadkowie, tak mówili moi rodzice, tak mówię ja i tak mówią moi synowie.
Zobacz także:
Ci, którzy lokalnej tożsamości uczą się z książek lub gazet, a nie z opowieści przodków, słusznie zauważą, że we wszystkich oficjalnych dokumentach, spisie nazw geograficznych itp. widnieje nazwa „Biała”. Łatwo zatem uznać, że używanie starej nazwy „Białka” to po prostu coś w rodzaju gwarowego określenia, coś jak określenie „Pigal”. Przecież jeśli umówimy się z dziewczyną „na Pigalu”, to nikt z bielszczan nie leci do Paryża tylko biegnie na Plac Chrobrego, prawda? Ot, taki lokalny smaczek…
No właśnie - nie. Są bowiem dwie rzeki, jedna nazywa się Biała, a druga Białka. Biała ma swoje źródła na wysokości 512 m n.p.m. na wschodnich stokach Magury, ale tej w Buczkowicach, nie tej naszej, Wilkowickiej. Z kolei Białka wypływa ze stoków Klimczoka i płynie przez Bystrą, dzieląc zwyczajowo Bystrą Krakowską od Bystrej Śląskiej. I tak płyną sobie osobno aż do obecnej granicy gminy Wilkowice i miasta Bielsko-Biała, gdzie łączą swoje wody. Według reguł nazewnictwa geograficznego, od momentu połączenia rzeka powinna przyjąć nazwę tej z nich, która spełnia co najmniej jedno z trzech kryteriów: jest dłuższa, zasobniejsza w wodę albo przynajmniej jej źródła są położone wyżej.
I tu się zaczyna tajemnicza historia. Byłem u źródeł obu rzek i wielokrotnie byłem w miejscu ich połączenia; zawsze wydawało mi się, że coś tu jest nie w porządku z tą nazwą. Ale nie jestem ekspertem, mogę się mylić, zacytuję zatem profesora Mariusza Rzętałę i doktora Roberta Machowskiego z Uniwersytetu Śląskiego, którzy w 4. tomie Encyklopedii Województwa Śląskiego napisali: „W miejscu połączenia obydwu rzek to jednak Białka jest znacznie dłuższa, bardziej zasobna w wodę a jej źródła położone są na wysokości ponad 1000 m n.p.m. na stokach góry Klimczok. Pomimo tego dalej płynie jako Biała a nie Białka”. Czarno na białym: według naukowych kryteriów to moja babcia miała rację, a nie jacyś urzędnicy, którzy zmienili starą wielowiekową nazwę i próbują tego uczyć w szkołach: wbrew naukowym regułom, wbrew lokalnej tradycji, wbrew starym mapom (i tym niemieckim i tym polskim).
Dlatego właściwie postawione pytanie to nie „Biała czy Białka?”, ale „po co i kiedy zmieniono nazwę Białki?”. Może ktoś z Państwa naprowadzi na właściwy trop?
Reklama
Janusz Okrzesik
Reklama
Komentarze opinie
Podziel się swoją opinią
Twoje zdanie jest ważne jednak nie może ranić innych osób lub grup.
Komentarze
-
Reklama
-
2021-12-01 09:56:59No właśnie ja zawsze mówię Białka i bardzo często jestem poprawiana że w Bielsku nie ma takiej rzeki.
odpowiedz -
2021-12-01 10:35:51
Żyć albo nie żyć. Oto jest pytanie.
-
2021-12-01 12:28:39
korygują Cię potomkowie bielskich niemców lub przesiedleńców ze wschodu ew. migrantów ekonomicznych :) Dla nas autochtonów to zawsze będzie Białka
-
2023-07-15 10:40:38
ja jako rodowita Bielszczanka doslownie z dziada pradziada, bo pra pra dziad dopiero tu zjechal, bym nie popdawola, zawsze sie mowilo u nas w domu Białka , Wapieniczanka, Kamkeniczanka, Straconka, Niwka, Nipr
-
2021-12-01 16:41:38
Moja Babcia mówiła Białka,ja też tak mówię i nie rozumiem po co ta zmiana nazwy,którą utrwala się jeszcze na tabliczkach koło rzeki????????????
odpowiedz -
2021-12-05 20:48:00
Panowie i Panie nie słuchać upośladów robić swoje i się nie przejmować.A na umówiony znak-sygnał idziemy z nimi do spodu :)
-
2021-12-01 20:18:57
P. Okrzesik zamiast zajmować się bzdurami, zajmij się P. poważniejszymi sprawami. Bielsko Biała ma tylko taki najważniejszy problem nazwę rzeki. Napisz P. co zrobiłeś w sprawie spalarni śmieci ??? i wielu innych spraw ważnych dla miasta.
odpowiedz -
2021-12-03 11:06:11
Czytaj Kuriera to się dowiesz
-
2021-12-03 19:03:16
Wszystko się zgadza, jeden tylko szczegół wywala całą teorię - przepływająca przez Bystrą Białka jest w Bystrej podpisana jako rzeka Biała.... proszę sprawdzić nie w google tylko przy samej rzece
odpowiedz -
2023-07-15 10:42:06
no i to jest blad, w gorach jest podpisana jako zrodla Bialki i szlak do zrodel Bialki
-
2022-01-16 15:21:35
O nazwie zadecydowali niegdyś tacy sami "gramotni" jak i ci co w obecnej RP, likwidując nazwy związane z czasami PRL, zlikwidowali też ul. Czerwonych Wierchów na Oś.Karpackim.
odpowiedz -
2022-07-18 01:10:40
Panie Okrzesik tutaj się Pan bardzo myli. Przez Bielsko płynie rzeka Biała. Wystarczy poczytać sobie odpowiednie źródła dotyczące miasta Bielska-Białej aby się o tym przekonać. Niech Pan także dokształci się z geografii bo jak widać spał Pan na lekcjach tego przedmiotu w szkole podstawowej albo Pan wagarował. ????????????????????. Niech sobie Pan weźmie atlas geograficzny i popatrzy sobie na dopływy Wisły i się Pan o tym przekona. Niech Pan najpierw zasięgnie odpowiedniej wiedzy w tym temacie , a potem coś pisze bo się tylko Pan ośmiesza przed innymi .
odpowiedz -
2022-07-22 08:53:45
Czyli tekstu nie przeczytał tylko po spojrzeniu na tytuł zaczął żółć ulewać. Jakie to typowe dla zacietrzewionych Flamingów! Przecież cały tekst jest właśnie o tym, co Flamingowi się wydaje że Gajowy tego nie wie :-)
-
2022-11-05 19:40:28
Mnie zawsze mówiono Białka i basta
-
2023-08-19 13:35:36
Białka :) 0
odpowiedz
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Najnowsze wiadomości
- 21/06 Miejska Promenada Kultury – sierpień pełen wydarzeń na ul. Zamkowej
- 20/06 Ruszyły konsultacje społeczne w sprawie rozszerzenia strefy płatnego parkowania
- 19/06 Koncert Lata z Radiem na lotnisku w Aleksandrowicach. Zmiany w ruchu i specjalne linie autobusowe
- 19/06 Maja Chwalińska z dziką kartą na Wimbledon. Historyczny sezon trwa
- 14/06 Leo Express zatrzyma się w Czechowicach‑Dziedzicach. Nowe połączenia od 14 czerwca
- 13/06 Rezerwat Madohora w Beskidzie Małym powiększony. Ponad 500 ha otuliny i nowe obszary pod ochroną
- 12/06 Cavatina Philharmonic Orchestra – finał sezonu z monumentalną symfoniką i after party na dachu Cavatiny
- 12/06 Dwóch obywateli Ukrainy wydalonych z Polski. Straż Graniczna reaguje na powtarzające się naruszenia prawa
- 12/06 3. Dni Zdrowia w Bielsku‑Białej – dwa dni profilaktyki, edukacji i aktywności
- 12/06 Industriada 2026 w Starej Fabryce – święto przemysłu, historii i miejskiej wspólnoty
- 11/06 Kosmiczne klimaty i straszne filmy – co warto zobaczyć w bielskim Heliosie?
- 11/06 Kraft Torpeda Jedenaste PINTA Party 2025. Browar w Wieprzu zaprasza 12 i 13 czerwca
- 09/06 Juwenalia Podbeskidzia 2026 | Dwa dni koncertów i festiwalowej energii
- 09/06 Tragiczny wypadek szybowca na lotnisku w Aleksandrowicach
- 09/06 Ile kosztuje mieszkanie w Bielsku-Białej? Ceny mieszkań na rynku wtórnym i pierwotnym w 2026 roku
- 08/06 Giełda Staroci w Białej w sobotę 13 czerwca
- 06/06 Maja Chwalińska kończy paryski turniej jako wicemistrzyni Roland Garros 2026
- 06/06 TS Podbeskidzie melduje się w Betclic 1. Lidze. Bielszczanie wygrali finał baraży
- 05/06 Marzenia stają się rzeczywistością. Maja Chwalińska w finale French Open
- 03/06 Julia Pietrucha – Parsley X | Koncert jubileuszowy
No właśnie ja zawsze mówię Białka i bardzo często jestem poprawiana że w Bielsku nie ma takiej rzeki.
Żyć albo nie żyć. Oto jest pytanie.
korygują Cię potomkowie bielskich niemców lub przesiedleńców ze wschodu ew. migrantów ekonomicznych :) Dla nas autochtonów to zawsze będzie Białka