Żywieckie Jukace w Nowy Rok opanują miasto

Tradycja zwyczaju ludowego Dziadów Żywieckich zwanych Jukacami sięga czasów potopu szwedzkiego i związana jest z dzielnicą Żywca – Zabłociem. Obrzęd trwa od sylwestrowego wieczoru i kończy się w Nowy Rok w godzinach popołudniowych. Podczas tego obrzędu trwa kolędowanie połączone z życzeniami noworocznymi oraz robieniem psikusów napotkanym przechodniom.

Zapłatą za kolędę był poczęstunek plackiem oraz alkoholem, lub drobną kwotą pieniężną, którą Jukace przeznaczali na organizację zabawy.

W latach 90-tych zwyczaj prawie zaniknął. Obecnie przeżywa swój renesans dzięki imprezie „Gody Żywieckie”, która jest organizowana w Żywcu rokrocznie i prezentuje przegląd grup kolędniczych Beskidu Żywieckiego i Śląskiego.

Jukace Zabłoccy posługują się maską, najczęściej z kawałka baraniej wełny, z wyciętymi otworami na oczy i usta. Na głowę ubierają czapkę w formie stożka zakończoną pomponem (najczęściej wykonanym z bibuły), na której wypisany jest nadchodzący nowy rok. Innymi atrybutami Jukacy są dzwonki przypięte do pasa oraz bat, wykonany z powroza zakończonego tzw. strzylockiem splecionym z lnianych nici – to właśnie ta końcówka daje efekt trzaskania z bata, przypominający huk wystrzału z broni palnej.

Jukacem może być tylko i wyłącznie kawaler. Wśród Jukacy panuje hierarchia. Na czele kompanii stoi kasjer, który różni się od pozostałych czerwonym strojem. Ma on do pomocy kilku poganiaczy, można rozpoznać ich po lampasach naszywanych na spodniach. Następnymi w hierarchii dziadowskiej są: dziad (ma czapkę jak poganiacz, ale z rogami), kominiarz, diabeł i baba. Gonienie Dziadów rozpoczyna się w wieczór sylwestrowy 31 grudnia zbiórką na placu przed dworcem kolejowym w Żywcu. Otrzymują tu instrukcje (wcześniej przed świętami mają spotkanie organizacyjne w sali katechetycznej przy kościele) i udają się na odbywające się w Żywcu-Zabłociu zabawy sylwestrowe. Po przybyciu na zabawę składają uczestnikom zabawy życzenia noworoczne, a następnie proszą wybrane panny do tańca.



Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress